Biyoçeşitlilik: Değerler, Esenlik ve Siyaset

Biyoçeşitlilik, 21. yüzyılın en önemli meselelerinden biri. Buna rağmen kamuoyunda ve politika tartışmalarında hâlâ büyük ölçüde doğanın ve türlerin korunması çerçevesinde ele alınıyor. Oysa biyoçeşitlilik, insan yaşamının ve toplumsal ilişkilerin pek çok boyutuyla iç içe. Gıda sistemlerinin geleceğinden geçim kaynaklarına, toplumsal adaletten iklim değişikliğine uyum kapasitesine kadar uzanan geniş bir alanda belirleyici bir rol oynuyor. Üstelik iklim değişikliği, arazi kullanımındaki dönüşümler, teknolojik gelişmeler ve biyolojik ve genetik kaynakların artan ekonomik ve siyasal önemi, biyoçeşitliliğe nasıl baktığımızı, ona nasıl değer biçtiğimizi ve bu kaynakları nasıl kullandığımızı da değiştiriyor. 

Bu meseleler Türkiye açısından ayrı bir önem taşıyor. Türkiye, sahip olduğu olağanüstü ekolojik ve tarımsal çeşitliliğe karşılık, iklim değişikliği, su kaynakları üzerindeki baskılar, arazi kullanımındaki değişimler ve tarımsal üretimin giderek tektipleşmesi gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya. Yerel koşullara uyum sağlamış bitki çeşitleri, kuşaklar boyunca birikmiş ekolojik bilgi ve farklı yaşam alanları, bu sorunlarla baş edebilmek için önemli imkânlar sunuyor. Ne var ki bunların değeri, tarım, kalkınma ve iklim politikalarında yeterince karşılık bulmuyor. Biyoçeşitlilik kaybını yalnızca bazı türlerin yok olması olarak düşünmek bu nedenle eksik kalıyor. Aynı zamanda gıda sistemlerinin dayanıklılığını, geçim kaynaklarını, kültürel mirası ve toplumların değişen çevre koşullarına uyum sağlama imkânlarını da kaybediyoruz. 

Bu bir günlük disiplinlerarası çalıştayda, biyoçeşitliliği daha geniş bir toplumsal, ekonomik ve siyasal çerçevede tartışmak üzere farklı disiplinlerden akademisyenleri, politika yapıcıları, sivil toplum temsilcilerini ve sahada çalışanları bir araya getiriyoruz. Tartışmalarımızın merkezinde birkaç temel soru var: Biyoçeşitliliği nasıl tanıyoruz, nasıl anlıyor ve ona nasıl değer biçiyoruz? Bilimsel bilgi ile yerel ve geleneksel bilgi bu süreçlerde nasıl bir rol oynuyor? Biyoçeşitliliğin sağladığı yararlardan kimler faydalanıyor, kaybının bedelini kimler ödüyor? Genetik kaynaklara erişim, bu kaynaklardan doğan yararların paylaşımı, Dijital Dizi Bilgisi (DSI) ve yeni teknolojiler etrafında şekillenen tartışmalar, daha adil ve kapsayıcı politikalar geliştirmek açısından bize neler söylüyor? 

Çalıştay boyunca bu soruları hem kavramsal tartışmalar hem de somut örnekler üzerinden ele alacağız. Doğanın farklı değerleri, çevresel adalet ve biyoçeşitliliğin siyaseti üzerine konuşurken bir yandan da zeytin çeşitliliği, yerel çavdar türleri ve bitkilere ilişkin geleneksel bilgi gibi örneklerden hareket edeceğiz. Ardından genetik kaynakların yönetimi, ulusal ve uluslararası düzenlemeler ve kamu politikalarına odaklanacağız. Yerel toplulukların, kadınların ve geleneksel ekolojik bilginin rolü ise bütün bu tartışmaların ortak eksenlerinden biri olacak. ,

Amacımız, biyoçeşitliliğin neden yalnızca doğayı korumakla ilgili olmadığını, toplumların bugünü ve geleceği açısından ne anlama geldiğini birlikte düşünmek. Farklı disiplinler, kurumlar ve deneyimler arasında bir diyalog kurarken biyoçeşitlilik, iklim değişikliğine uyum, sürdürülebilir gıda sistemleri, insan esenliği ve çevresel adalet arasındaki bağlantıları daha görünür kılmak istiyoruz. Bu buluşmanın, önümüzdeki dönemde geliştirilecek araştırmalara, iş birliklerine ve özellikle biyoçeşitliliği tarım, iklim ve kalkınma politikalarının merkezine taşıyacak somut önerilere katkıda bulunmasını umuyoruz.

Program

09:00 – 09:15 Açılış Konuşmaları

Ayşegül Sırakaya • Dawid Bartelt • Zafer Yenal

09:15- 09:45  Ana Konuşma

Martin Dallimer, Çevresel Sürdürülebilirlik Kürsüsü, Çevre Politikası Merkezi, Imperial College London

Biyoçeşitlilik, İnsan Esenliği ve Doğanın Çoklu Değerleri

Temalar: doğanın çoklu değerleri, esenlik ve ekosistem hizmetleri.

09:45 - 11:00 Oturum I | Biyoçeşitliliği Anlamak: Bilim, Değerler, Farkındalık ve Siyaset

Moderatör: Stuart Lucas, Sabancı Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi (SUNUM)

Begüm Özkaynak, Boğaziçi Üniversitesi İktisat Bölümü

Doğanın Çoğul Değerleri ve Çevresel Adalet

Dawn Sanders, Göteborg Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Araştırmaları (çevrimiçi)

Bitki Farkındalığı ve Doğayı Fark Etmeyi Öğrenmek

Rachel Wynberg, Cape Town Üniversitesi Çevre ve Coğrafya Bilimleri Bölümü (çevrimiçi)

Biyoçeşitlilik, Bilgi ve Doğanın Siyaseti

11:00 - 11:15 Kahve arası

11:15 - 12:30 Oturum II | Uygulamada Biyoçeşitlilik: Türler, Yaşam Alanları ve Geçim Kaynakları

Moderatör: Ogün Adebali, Sabancı Üniversitesi Moleküler Biyoloji, Genetik ve Biyomühendislik Programı

Zeynep Delen Nircan, Özyeğin Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü

Türkiye’de Zeytin Çeşitliliği, Miras ve Dirençlilik

Hakan Özkan, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü

Çavdar, Yerel Çeşitler ve Tarım Bilimi

Pınar Ertör, Boğaziçi Üniversitesi Çevre Bilimleri Enstitüsü

Tarım Alanlarında Yaban Hayatının ve Biyoçeşitliliğin Desteklenmesi

12:30 - 13:15 Öğle yemeği

13:15 - 14:30 Oturum III | Biyoçeşitliliğin Yönetişimi: Küresel Çerçevelerden Yerel Uygulamaya

Moderatör: Sevil Acar, Boğaziçi Üniversitesi İktisat Bölümü

Ayşegül Sırakaya, Genetik Kaynaklara Erişim ve Yarar Paylaşımı (ABS), Abyss

Dijital Dizi Bilgisi, Erişim ve Yarar Paylaşımı ve Biyoçeşitlilik Yönetişimi

Semra Cerit Mazlum, Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü

Siloların Ötesinde: İklim Krizi ve Biyoçeşitlilik Kaybına Yönelik Savunuculuğun Uyumlaştırılması

Nazlı Demirel, İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü

Denizlerde Biyoçeşitlilik: Türkiye’de ve Dünyada Karşılaşılan Sorunlar

14:30 - 14:45 Kahve arası

14:45 - 16:00 Oturum IV | Kamu ve Sivil Toplum Perspektifleri

Moderatör: Nihal Öztolan Erol, Sabancı Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi (SUNUM)

Burçak Gençer, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Uzmanı, Genetik Kaynaklar Şube Müdür V.

Genetik Kaynaklar ve Biyoçeşitliliğe İlişkin Ulusal Politikalar

Fatma Denizci, Ovacık Köyü Kadın Tohum Derneği

Ata Tohumları, Yerel Siyaset ve Tarım

Tea Zeqaj, Heinrich Böll Stiftung Tiran Ofisi (Arnavutluk)

Siyasal Bir Mesele Olarak Biyoçeşitlilik: Arnavutluk Deneyimi

16:00 - 17:00 Kapanış Tartışması | Korumanın Ötesinde: Biyoçeşitlilik Toplum İçin Neden Önemlidir?

Moderatör: Zafer Yenal, Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi

Katılımcılar günün temel başlıklarını bir araya getirerek ortaya çıkan bağlantılar, gerilimler ve öncelikler üzerine değerlendirmelerde bulunacak; biyoçeşitliliğin iklim dirençliliği, gıda sistemleri, esenlik, toplumsal adalet ve sürdürülebilir kalkınmayla ilişkisini tartışacaktır. Tartışmada gelecekteki araştırma, politika etkileşimi ve iş birliği öncelikleri de ele alınacaktır.

📍Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi (İPM)
Prof. Dr. Fuat Keyman Toplantı Salonu Minerva Han, Bankalar Cad. No: 2, 34420 Karaköy, İstanbul